พระสมเด็จวัดระฆัง พิมพ์ใหญ่ หลังกาบหมาก

พระสมเด็จวัดระฆัง พิมพ์ใหญ่ หลังกาบหมาก คือหนึ่งในอัตลักษณ์ของพระสมเด็จวัดระฆังโฆสิตาราม ที่ได้รับความนิยมสูงในกลุ่มนักสะสมสายอนุรักษ์ โดยความโดดเดด่นอยู่ที่ “ลักษณะด้านหลัง” ที่มีร่องรอยคล้ายกับกาบหมากแห้งหดตัว ซึ่งเกิดจากกรรมวิธีการสร้างพระเครื่องในอดีต
1. ที่มาของ "หลังกาบหมาก"
ในอดีตขั้นตอนการกดพิมพ์พระเนื้อปูนเปลือกหอย จะใช้ แผ่นไม้กระดานกดทับเนื้อพระด้านหลัง เพื่อให้เนื้อเรียบและแน่นแนบไปกับแม่พิมพ์ด้านหน้า
ร่องรอยที่ปรากฏบนเนื้อไม้กระดานรวมถึงทิศทางการปาดเนื้อพระ ทำให้เกิดริ้วรอยเป็นร่องลึกตามธรรมชาติ
เมื่อเวลาผ่านไปกว่าร้อยปี เนื้อพระเกิดการเซ็ตตัว หดตัว และยุบตัวตามกาลเวลา รอยร่องไม้เหล่านั้นจึงดูละเอียด ลึก และมีลักษณะเป็นริ้วคล้ายกับผิวของ "กาบหมากแห้ง"
ส่วนใหญ่ร่องรอยนี้มักลาดเอียงหรือพาดไปใน ทางขวาง แต่ก็มีพบบ้างที่เป็นแบบ ทางดิ่ง
2.พุทธลักษณะด้านหน้า (พิมพ์ใหญ่)
ด้านหน้าขององค์พระยังคงรักษาเอกลักษณ์ของ พิมพ์ใหญ่มาตรฐาน (พิมพ์พระประธาน) ของวัดระฆังไว้ทุกประการ ได้แก่
องค์พระประธาน: พระพักตร์เรียว ลำพระองค์สมส่วน สง่างาม (เช่น พิมพ์อกวี หรืออกกระบอก)
พระเกศ: วิ่งเรียวสะบัดจรดซุ้ม หรือเกศทะลุซุ้มเรือนแก้ว
วงแขน: ทอดวงโค้งมนอย่างเป็นธรรมชาติ ซอกแขนซ้ายขององค์พระจะดูสูงลึกกว่าซอกแขนขวา
3.หลักการพิจารณาความแท้และธรรมชาติของเนื้อพระ
การพิจารณาพระสมเด็จหลังกาบหมากแท้ นอกเหนือจากพิมพ์ทรงที่ถูกต้อง ให้สังเกตจุดเหล่านี้:
ความหนึกนุ่มและมันวาว: ผิวพระแท้ต้องมีความมันวาวแบบนุ่มนวล (ไม่แห้งกระด้าง) ส่องกล้องแล้วจะเห็นผลึกแคลไซต์ (Calcite) แยกชั้นตามธรรมชาติชัดเจน
รอยปริแยกลู่ไปทางเดียวกัน: ร่องกาบหมากและรอยปริแยกบริเวณผิวจะลาดเอียงลู่ไปทิศทางเดียวกันอย่างเป็นธรรมชาติ ไม่แข็งทื่อเหมือนรอยที่ใช้เครื่องมือสมัยใหม่ขูดแต่ง
มวลสารเด่นชัด: ตามหลุมร่องลึกหรือผิวพระมักปรากฏ ผงพุทธคุณ 5 ประการ จุดสีแดง (เศษซุ้มกอ) จุดสีดำ (ผงใบลานเผา) และคราบน้ำมันตังอิ๊วสีเหลืองน้ำผึ้งที่ซึมออกมาจากเนื้อพระ
คราบรักเก่า: บางองค์ในร่องลึกอาจมีคราบรักเก่า หรือเศษรักหนาสีดำ/น้ำตาลฝังตัวอยู่ลึกๆ ยิ่งช่วยให้พิจารณาความเก่าได้ง่ายขึ้น
เนื่องจากเป็นรูปแบบหลังที่ได้รับความนิยมสูง ปัจจุบันจึงมีพระฝีมือหรือพระเลียนแบบทำ "หลังกาบหมากปลอม" ออกมาเป็นจำนวนมาก การพิจารณาจึงต้องอาศัยการดูความเหี่ยวย่น คราบปูนสุก-ปูนดิบ และธรรมชาติความเก่าของเนื้อพระร่วมด้วยเป็นหลัก